Tabak
Wat is het
Tabak komt van de tabaksplant (Nicotiana tabacum).
Dit is een eenjarige plant die wel 2,5 meter hoog kan worden. Tijdens de groei worden de bloemen uitgesneden, zodat alle voedingsstoffen in de bladeren terecht komen. Een tabaksblad bevat ongeveer 3% nicotine.
Tabaksbladeren worden in een aantal stappen bewerkt:
1. Drogen. Na het oogsten legt men de tabaksbladeren te drogen.
2. Fermenteren. Vervolgens wordt de tabak op stapels gelegd waardoor de bladeren onder druk komen. Er ontstaat dan een soort broei. Dit heet fermenteren of wel gisten en duurt 10 weken. De manier van drogen en fermenteren geeft verschillen in sterkte en smaak en bepaalt de kleur van de tabak.
3. Rusten. Vervolgens moet de tabak enige jaren rusten.
Soorten
De tabak die gerookt wordt, bestaat meestal uit een mengsel van verschillende tabakssoorten waaraan geur- en smaakstoffen zijn toegevoegd, de zogenaamde blend.
Elk merk heeft zo zijn eigen geheim recept om deze blend te maken. Hierdoor ontstaat een specifiek product met steeds dezelfde smaak en geur.
Tabak komt in de vorm van sigaretten, shag of sigaren op de markt.
Hoe gebruikt men
-Roken
Tabak wordt meestal gerookt. Dat kan in de vorm van een sigaret, shag, sigaar of pijp. De nicotine komt dan met de rook in de longen terecht.
-Snuiven.
Dit wordt bijna niet gedaan. Tabakspoeder wordt in de neus gesnoven.
- Pruimen
Bij pruimen kauwt men op tabak. Ook dit wordt vrijwel niet meer gedaan. De nicotine in de tabak vermengt zich dan met het speeksel. Via bloedvaatjes in de binnenkant van de wangen en de tong komt de nicotine dan in het bloed terecht. De pruim wordt uitgespuugd. Bij doorslikken word je misselijk.
- Snussen.
In Zweden is de snus in opkomt. Bij een snus zit de tabak in een tablet of theezakje wat onder de bovenlip wordt gestopt.
Wat voelt men
Tabak wordt meestal gerookt. Tabaksrook bevat 40 stoffen die kankerverwekkend zijn. De bekendste stoffen in tabaksrook zijn:
- Nicotine
- Teer
- koolmonoxide
Nicotine
Nicotine is de verslavende stof in tabak. Zeven seconden na het inhaleren bereikt nicotine de hersenen en voel je de effecten. Na 8 uur is de helft van de nicotine weer uit het lichaam.
Psychisch
- opgewekt
- rustig, ontspannen
- toename zelfvertrouwen
- Toename concentratie
-( Bij daling nicotinepeil), onrustig
Lichamelijk
- Verhoogde hartslag
- Vernauwing bloedvaten
- Stijging bloeddruk
- Temperatuur in handen en voeten gaat omlaag.
- Beschadiging bloedvaten. Nicotine beschadigt de binnenkant van de bloedvaten. Er ontstaan hierdoor als het ware kleine wondjes waardoor witte bloedlichaampjes in actie komen. Ook de bloedplaatjes worden actief. Bloedplaatjes laten het bloed stollen en zorgen dat er op het wondje een korstje ontstaat.
Teer
Teer is een zwarte kleverige stof. Het zet zich vast op de trilharen van het slijmvlies dat loopt van de neus tot diep in de longen. De trilharen worden minder beweeglijk, raken beschadigd en verdwijnen op den duur. Slijm en vuil komen daardoor diep in de longen terecht.
Het moet worden opgehoest (het rokershoestje).
De longblaasjes komen onder spanning te staan en er gaan er steeds meer kapot.
Gevolg is steeds kleinere longen die steeds minder zuurstof af kunnen geven aan het bloed. Door de ontstoken en beschadigde luchtwegen kan het erfelijk materiaal in de cellen van slag raken. De cellen veranderen in abnormale cellen en kunnen zich ontwikkelen tot een kankergezwel.
Koolmonoxide
Koolmonoxide is een kleur- en reukloos gas. Het hecht zich 200 keer sneller aan rode bloedlichaampjes dan zuurstof. Een groot deel van de rode bloedlichaampjes vervoert dus geen zuurstof meer waardoor lichaamsdelen een tekort aan zuurstof krijgen. Het hart gaat hierdoor sneller kloppen en er zijn meer rode bloedlichaampjes nodig voor het zuurstoftransport. Er zit er ook nicotine in het bloed. Door dat nicotine de vaten van bloedvaten beschadigt zijn er ook meer witte bloedlichaampjes en bloedplaatjes nodig.
Door de extra witte en rode bloedlichaampjes en bloedplaatjes wordt het bloed stroperig en stroomt minder goed. Er ontstaat geleidelijk aan verdikking die het vat afsluit. Gebeurt dit bij het hart dan heb je een hartinfarct.
Opname/Effecten/Afbraak
Opname
In de rook zit teer, nicotine en koolmonoxide. Teer slaat neer op de binnenkant van de luchtwegen.
Nicotine wordt voor het overgrote deel via de longen in het bloed opgenomen. Een klein deel komt via de slijmvliezen in de mond in het bloed terecht.
Koolmonoxide wordt eveneens via de longen in het bloed opgenomen.
Van de longen gaat het bloed met nicotine en koolmonoxide naar het hart.
Het hart pompt het bloed vervolgens naar de rest van het lichaam en naar alle organen, onder andere naar de hersenen, lever en de nieren. Deze organen zorgen voor de effecten, de afbraak en de uitscheiding.
Effecten
Een deel van het nicotine-rijke bloed bereikt de hersenen.
In de hersenen beïnvloedt nicotine de manier waarop zenuwen signalen aan elkaar doorgeven.
Zenuwen doen dat met behulp van bepaalde stofjes. Deze stofjes worden verdrachtstoffen genoemd. Nicotine beïnvloedt vooral de werking van acetylcholine. Acetylcholine stimuleert de afgifte van dopamine. Dopamine zorgt ervoor dat het beloningscentrum in de hersenen geprikkeld wordt. Daarom voel je je zo lekker.
Afbraak
Een deel van het nicotine-rijke bloed bereikt ook de lever. In de lever wordt de nicotine afgebroken door enzymen. Er zijn meer dan 20 afbraakproducten van nicotine bekend. Een daarvan is cotinine dat erg lang in je bloed zit. Drugtesten op het gebruik van nicotine vinden hierop plaats.
Uitscheiding
Een deel komt ook aan in de nieren. De nieren filtreren de nicotine en de afbraakstoffen uit het bloed waarna ze door de urine uitgescheiden worden.
Bloedsomloop
Nadat het bloed de organen (waaronder hersenen,lever en nieren) gepasseerd heeft, gaat het bloed weer terug naar het hart. Het hart pompt het bloed weer naar de longen (om zuurstof op te nemen en mogelijk ook nicotine en koolmonoxide). Van de longen gaat het bloed weer terug naar het hart, waarin het hart het weer opnieuw door heel het lichaam en naar alle organen pompt. Het bloed met zuurstof en nicotine (mogelijk iets minder doordat al wat afgebroken is) bereikt dan weer alle organen. Deze cyclus herhaalt zich keer op keer.
Koolmonoxide
Behalve nicotine neemt het bloed ook koolmonoxide op.. Koolmonoxide bindt zich net zoals zuurstof aan de rode bloedlichaampjes. Het bloed kan daardoor minder zuurstof transporteren. Het hart moet om aan de zuurstofbehoefte te voldoen daardoor extra hard werken.
Verslaving(s)kans
Verslaving
Geestelijke verslaving: ja.
Mensen kunnen sterk naar het stimulerende of rustggevende effect verlangen.
Tolerantie: ja.
Er is sprake van acute gewenning. Het lichaam past zich vanaf de eerst trek aan de nicotine aan. Daardoor heb je steeds meer nicotine nodig om het effect nog te voelen
Ontwenningsverschijnselen: ja.
Ontwenningsverschijnselen treden snel op. Dat gebeurt al wanneer de dosis nicotine waaraan het lichaam gewend geraakt is, aan het teruglopen is.
Verschijnselen: Onrustig gevoel, geïrriteerd, niet kunnen concentreren, hoofdpijn, slecht slapen.
Ga je roken, dan verdwijnen deze ontwenningsverschijnselen weer.
De rustgevende en kalmerende werking die sommigen na het roken ervaren, is niets anders dan het verdwijnen van onrustgevoelens en ontwenningsverschijnselen die -let wel- door het roken zijn ontstaan. Je wilt eigenlijk een constant niveau van nicotine en rookt de hele dag door.
Dat je afhankelijk bent geworden van nicotine, merk je pas als je wilt stoppen.
Verslavingskans
De verslavingskans is groot en vergelijkbaar met drugs als heroïne.
Risico's korte termijn
Conditie
Roken is slecht voor je conditie. Dat komt doordat koolmonoxide de zuurstof in het bloed verdringt waardoor belangrijke organen te weinig zuurstof krijgen.
Adem
Rokers hebben een slechte adem. Alles gaat naar rook ruiken; haren, kleren, je kamer etc.
zwangerschap
Roken is schadelijk voor het ongeboren kind. De foetus groeit trager en het gemiddelde geboortegewicht is lager. Ook bij borstvoeding krijgt de baby schadelijke stoffen binnen.
Budget
Roken is een aanslag op je budget.
Verslaving
Roken is zeer snel verslavend. Dat risico bestaat al op de korte termijn. Naast heroïne is het de meest verslavende stof die we kennen. Je lichaam went aan tabak en vraagt snel om meer.
Risico's lange termijn
Rokers leven gemiddeld 13 jaar korter dan niet rokers. Een groot aantal ziektes kunnen door roken ontstaan.
Longkanker, chronische bronchitis en longemfyseem Roken is ook zeer slecht voor de ademhalingsorganen. Teer is de boosdoener. Het zorgt ervoor dat luchtwegen beschadigd raken. Vuil en slijm kan niet meer worden afgevoerd en moet worden opgehoest. Hierdoor kunnen longblaasjes kapot gaan. Het erfelijk materiaal in de cellen kan veranderen waardoor wildgroei en kanker kan ontstaan.
Dit alles leidt tot tal van longziekten, zoals bronchitis, longemfyseem en longkanker.
- Bronchitis is een chronische ontsteking van het slijmvlies waardoor je gaat hoesten. Hierdoor kunnen longblaasjes kapot gaan.
- Longemfyseem is kortademigheid doordat longblaasjes kapot zijn gegaan en verdwijnen.
- Longkanker ontstaat doordat beschadigde plekken in de longen veranderen in abnormale cellen waardoor abnormale celgroei kan ontstaan. Overigens kunnen op alle beschadigde plekken kankers ontstaan, zoals neus-, keel-, slokdarm- en strottenhoofdkanker.
Dichtgeslibte bloedvaten, hersenbloeding en hartinfarct. Roken is slecht voor hart- en bloedvaten. Koolmonoxide, nicotine en mogelijk andere stoffen zijn de boosdoeners. Het dichtslibben van de bloedvaten heeft de volgende oorzaken:
- Nicotine maakt de binnenkant van de bloevaten ruw. Er ontstaan wondjes waardoor witte bloedlichaampjes en bloedplaatjes actief worden. De bloedplaatjes plakken aan de beschadigde vaatwand en vormen er korstjes. Andere cellen kunnen hieraan vast blijven zitten.
- Koolmonoxide verdringt de zuurstof waardoor er meer rode bloedlichaampjes nodig zijn om zuurstof te vervoeren. Hierboven zagen we al dat ook de witte bloedlichaampjes toenamen en de bloedplaatjes. Door deze toename wordt het bloed stroperig.
- Vet blijft makkelijker plakken aan de vaatwand. Dit komt omdat de conditie van de vaatwand verslechterd is.
Door deze drie oorzaken worden de bloedvaten nauwer en nauwer. Uiteindelijk kan een vat ook verstopt raken. Afhankelijk van de plaats waar dit gebeurt, kan dit leiden tot pijnlijke ledematen, een hersenbloeding of een hartinfarct.
Slechte huid en tanden
Tabak zorgt voor een snel verouderende huid. Dit komt omdat de huid te weinig zuurstof krijgt door de nauwe bloedvaten. Ook wordt een eiwit dat de huid soepel houdt afgebroken. De tanden worden lelijk van het roken.
Stembanden
Door slijm op te hoesten kunnen de stembanden beschadigen of ontstoken raken. De helderheid van de stem kan verdwijnen.
Risico's verminderen
Veilig roken bestaat niet. Maatregelen om de risico's te beperken werken onvoldoende.
- Niet over je longen roken is niet risicovrij. Keel-, mond- en slokdarmkanker kunnen nog steeds optreden.
- Roken van filter of van lichte sigaretten biedt geen bescherming tegen het krijgen van longkanker (bron: Stivoro). Bij het roken van lichte of filtersigaretten krijg je ook giftige stoffen binnen. Bovendien blijkt dat rokers van deze sigaretten meer gaan roken of dieper gaan inhaleren om het nicotinepeil op niveau te houden.
- Ook bij matig roken krijg je giftige stoffen binnen. Het risico op kanker en hart- en vaat ziekten blijft bestaan. Volgens een Noors onderzoek hebben mannen die 1 tot 4 sigaretten per dag roken een drie keer grotere kans om aan longkanker of aan hart- en vaat ziekten te overlijden dan mensen die niet roken. Bij vrouwen ligt dit nog ongunstiger. (bron: BBS news) Bovendien is het zeer moeilijk om matig te roken. Slechts 7% van de rokers is in staat om 1 a 2 per dag te roken.
- Er zijn wel methoden waarbij je nicotine binnenkrijgt zonder te roken zoals nicotine snuiven, pruimtabak en uit het Zweden afkomstige snus.
Bij deze methoden van inname komen geen verbrandingsproducten vrij. Het is daarom veel veiliger dan roken maar de schadelijke werking van nicotine blijft. Snuiven verhoogt daarbij de kans op neuskanker en mogelijk dat snus de kans op mondkanker verhoogt.
Herkennen
Onder invloed
- Naar rook ruiken
- Verminderde eetlust
- Minder geld. Roken is een aanslag op je budget, vooral bij jongeren.
- Stemmingswisselingen. Men voelt zich onrustig als men niet kan roken en wordt weer rustig als men een sigaret heeft.
Bij verslaving:
- Adem en kleren ruiken naar rook
- Verouderde huid
- Lelijke tanden
- Helderheid stem neemt af
- Kortademig,zeker na inspanning
- Hoesten
En dan nog dit
Meeroken
Met roken beschadig je niet alleen jezelf. Ook je directe omgeving rookt mee. Meerokers hebben 20% meer kans op longkanker. Jaarlijks overlijden zo'n 200 mensen door meeroken.
|
|
Home
